stat4u

Jak czytać ze zrozumieniem?

Matura pisemna z języka polskiego (z języków obcych również, ale jest to już zagadnienie na osobny artykuł) zawiera tekst, który umożliwia pozyskanie dużej ilości punktów w bardzo prosty sposób. Tekst trzeba przeczytać i odpowiedzieć na pytania znajdujące się w dalszej części arkusza. Czy jednak jest to takie łatwe, jakim się wydaje? Niekoniecznie. Wielu maturzystów popełnia w tym miejscu wyraźne błędy, które często mają źródło w braku umiejętności czytania ze zrozumieniem. Warto ją w sobie wykształcić.

Strategie czytania

Tekst znajdujący się w arkuszu egzaminacyjnym to często fragment literatury pięknej, konkretna forma literacka, wycinek z reportażu, przemówienia, analizy jakiegoś dzieła, artykułu naukowego itd. Jest specjalnie spreparowany tak, by zachęcić osoby czytające go i rozwiązujące zadania do myślenia i wyciągania wniosków. Czasami odpowiedź na pytanie pod tekstem jest bardzo prosta, czasami wymaga złączenia wiedzy ogólnej z tym, co można wyczytać między wersami. Niezależnie od rodzaju tekstu i pytań pod nim warto zastosować dwie strategie czytania, które najlepiej wykorzystywać jednocześnie. Są to:

- szybkie czytanie – wstępne, ogólne i bez zagłębiania się w szczegóły przejrzenie tekstu. Określa się to często przeskanowaniem, ponieważ nasz wzrok podczas czytania przebiega wzdłuż linijek jak laser skanera. Wynikiem takiego czytania jest uzmysłowienie sobie, o czym jest tekst, zauważenie najważniejszych pojęć, nazwisk itd. Mamy już wstępny punkt zaczepienia, kotwice, do których możemy potem wrócić. Ważne! Nie należy po takim czytaniu udzielać ostatecznych odpowiedzi, często jest to właśnie przyczyna popełniania błędów, gdyż tekst nie został dobrze zrozumiany.

- dokładne czytanie – z uwagi na rozmiar tekstu w ten sposób czytamy fragmentarycznie, bo mamy niewiele czasu. Po wstępnym przejrzeniu tekstu wiemy już, gdzie jest mowa o różnych rzeczach, do których odwołują się pytania. Możemy więc sięgnąć wtedy po „kotwicę” i przyjrzeć się dokładniej wyznaczonemu miejscu w tekście. W miarę możliwości zdanie lub akapit należy czytać kilkakrotnie, wyciągać wnioski i rozważać prawdopodobne znaczenie tego fragmentu, o ile jest to możliwe i zalecane. Dopiero po takiej analizie możemy być pewni, że udzieliliśmy przemyślanych i rozsądnych odpowiedzi (to, czy nasz tok myślenia nas nie zwiódł, przekonamy się później).

Ćwiczenia

Tekst na egzaminie maturalnym to już ostateczne starcie z umiejętnością czytania ze zrozumieniem. Warto podejść do tego wcześniej, w miarę możliwości ćwicząc czytanie różnych tekstów. W liceum będzie do tego wiele okazji, między innymi w związku z lekturami, opracowaniami treści popularnonaukowych itd. Dlatego też warto uczestniczyć aktywnie w lekcjach, co zapewnia nam podwójny zysk w związku z czasem. Rozwiązaniem również praktykowanym w szkołach jest rozwiązywanie próbnych arkuszy maturalnych lub arkuszy użytych w poprzednich latach. Nie zawsze jest to obowiązkowe, ale jak najbardziej warto to robić, nawet w dużych ilościach gdy czujemy, że umiejętność czytania ze zrozumieniem nie jest naszą najmocniejszą stroną.